logo009

DE REIZENDE OPTICIEN

Vroeger toen de kermissen het nog zonder vermaakzaken moesten doen waren het vooral de vele kijktenten en verkoopzaken die het publiek moesten trekken.

Je kunt het zo gek niet bedenken of het was tijdens de kermis te koop. Medische zorg was vroeger alleen besteed aan de zogenaamde betere stand, maar de kermis zou de kermis niet zijn als hier niet een oplossing voor gevonden zou worden. Reeds in de middeleeuwen bezochten zogenaamde reizende dokters de kermissen om de mensen van hun kwalen af te helpen. Deze kwakzalvers verkochten de mensen dubieuze smeerseltjes en andere medicijnen en daar moest dan vaak nog behoorlijk voor betaald worden. Ook de tandarts werd een regelmatige bezoeker van de jaarlijkse kermissen. Deze kon gelukkig wel de mensen van hun ontstoken kies verlossen, maar de manier waarop was niet altijd even zachtzinnig. In het begin van de negentiende eeuw verschenen ook de eerste gezichtskundigen op de kermis om slechtzienden aan een nieuwe bril te helpen. Enkele bekende zaken uit die tijd waren onder andere die van J.A. van Dam uit Dordrecht, J.A. Hess uit Middelburg, J. Polak uit Amsterdam, J. Smits uit Rotterdam en J.F. Vugts uit Bergen op Zoom en P. Serré uit Rotterdam. Een naam, Lauwers, is echter heel bekend geworden omdat deze familie met meerdere zogenaamde brillenkramen op reis was. De leden uit deze familie vestigde zich door heel Nederland en hadden veelal hun eigen reisgebied. W.J. Lauwers vestigde zich in Hoorn, G.J. Lauwers in Gorinchem en J.J. Lauwers te Amersfoort. Sommige zijn echter tussentijds weer verhuisd want in de diverse advertenties komen we als woonplaats ook nog Purmerend en Utrecht tegen.

Bril11
Bril12

<< Kermis Zierikzee 1875

1879

Buiten brillen kon men bij deze ondernemers ook terecht voor vergrootglazen, verrekijkers, toneelkijkers, microscopen, lorgnetten, thermometers en barometers. Ook waren destijds bij sommige nog diverse meetinstrumenten, scharen en messen te verkrijgen. Mensen die al in het bezit waren van een bril of ander optisch instrument konden tijdens de kermisdagen ook terecht voor eventuele reparatie. Hiervoor hadden de meeste kramen een afgescheiden kamertje dat ook diende als een soort pasruimte om de aangemeten brillen te passen. Rond 1900 zijn al deze brillenkramen van de kermis verdwenen, waarschijnlijk door de vestiging van diverse opticiens in de steden. Deze zaken hebben zeker gedurende de negentiende eeuw in een grote behoefte voorzien. Serré en Lauwers hebben nog het langste gereisd. De familie Lauwers is in de branche gebleven. Deze familie dreef zelfs na 1945 nog een optiekzaak aan de Heiligenweg te Amsterdam. Verder moet er ook nog een zaak in Heemstede geweest zijn.

Model van de brillenkraam van J.J. Lauwers uit de collectie van A.A. van de Velde en H.J. Wassenaar. Guus van de Velde bouwde dit model in 1959 uit zijn geheugen. Het was toen al wel vijfenzestig jaar geleden dat hij deze kraam voor het laatst zag. Toch bleken alle details te kloppen, alleen de juiste naam was hem ontgaan. Op het model staat A. Lauwers, maar dat moest zijn J.J. Lauwers.

H. van Oers

Bril13

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl