VAN ‘DEMON WHIRL’

VIA ‘CORTINA BOB’

NAAR ‘SNOW VALLEY’

ENGELS PRODUCT
De ‘Demon Whirl’ bestond uit twee apart draaiende molens, waarvan de gondels als een tandwiel in elkaar pasten, echter zonder iets te raken. De uitvoering van deze zaak was vrij eenvoudig maar qua beweging was deze nieuwe attractie uniek.

De ‘Demon Whirl’ is ontwikkeld en gebouwd bij de Engelse firma Rytecraft, een bedrijf dat ook veel autoscooter- en racebaanwagentjes leverde. De eerste exemplaren van de ‘Demon Whirl’ reisden in Engeland, maar ondanks het toch vrij heftige draaiwerk bleek de attractie in Engeland geen succes. Diverse exemplaren kwamen in een pretpark terecht, of werden door de exploitant omgebouwd, zoals die van de firma Bastable, die de ‘Demon Whirl’ veranderde in een Waltzer.

 TJAKKO DE VRIES
Één ‘Demon Whirl’ kwam uiteindelijk in Nederland terecht bij Tjakko de Vries uit het Groningse Hoogezand. Deze ondernemende kermisexploitant had al meerdere vermaakzaken geëxploiteerd, zoals een Cake Walk, een Racebaan, een Autoscooter en de Nürnburgring.
Omstreeks 1938 vertrekt de Vries naar de firma Rytecraft in Engeland om een nieuwe vermaakzaak aan te schaffen. Hij kwam terug met een ‘Demon Whirl’, waarmee hij zonder concurrentie in Nederland kon gaan reizen. De eerste kermis die de Vries met zijn nieuwe zaak bezocht was in 1939 de Paaskermis In Harendemolen op het terrein bij Café Bolhuis. In dat zelfde jaar stond de ‘Demon Whirl’ ook op de Meikermis in Groningen. In de winter 1939 - 1940 werden alle gondels voorop voorzien van een lamp.

‘Demon Whirl’ van M. Desmet in de periode 1949 - 1952.

OORLOGSTIJD
Vrij kort daarna brak de Tweede Wereldoorlog uit en werd het reizen steeds moeilijker. De ‘Demon Whirl’ zou, in 1940, tijdens de Meikermis in Groningen draaien. In verband met de toenemende oorlog geruchten besloot het Gemeentebestuur de kermis niet in de stad zelf te houden. Voor de grote zaken, die al in Groningen aanwezig of onderweg waren, werd door Hommerson, Janvier en Vermolen een stuk grond, naast de uitspanning van Caféhouder Bolhuis gehuurd aan de Esserweg in Harendemolen op de grens van Haren en Groningen. Men bouwde wel op, maar door het uitbreken van de oorlog werd er niet meer gedraaid. De Vries heeft met zijn ‘Demon Whirl’ de onzekere toestand niet afgewacht en is in april al naar Zutphen vertrokken om daar nog een plaats te krijgen op de kermis ter gelegenheid van ‘100 jaar Nederlandse Spoorwegen’. De attractie werd in die periode over de weg en soms per spoor vervoerd. Toen op vrijdag 10 mei 1940 de oorlog uitbrak was de ‘Demon Whirl’ half opgebouwd. De kermis werd echter ook daar afgelast. Toen de zaak was afgebroken, bleef hij de hele zomer opgeslagen liggen bij een boer in de buurt van Zutphen. Pas maanden later is de zaak teruggekeerd naar Hoogezand. Het vervoer per trein was in die periode niet meer mogelijk, omdat er veel spoorbruggen kapot waren gegaan door oorlogshandelingen. Eind 1940 heeft de zaak nog gedraaid op de kermis van Sappermeer.
In de jaren 1941 en 1942 was de ‘Demon Whirl’ nog in exploitatie, het vervoer ging nu echter per schip. De Vries deed dit samen met Cornelis Sipkema, wiens Stoomcarrousel ook stil lag, waardoor één van zijn twee schepen gebruikt kon worden voor het vervoer van de ‘Demon Whirl’. Schipper Stuut heeft al die jaren voor het vervoer gezorgd. Toen in 1945 de zoon van Tjakko de Vries kwam te overlijden veranderde dit zijn leven zo dat hij het reizen niet meer op kon brengen. De Vries verkocht al zijn attracties.

SIPKEMA’s GROOTSE PLANNEN
Sipkema had grote plannen met de ‘Demon Whirl’. In de winter van 1956 - 1957 werd de attractie helemaal verbouwd.

‘Cortina Bob’ van M. Sipkema.

 Dit deed Marinus samen met zijn broer Vernon Sipkema - Vermolen, die normaal een Autoscooter exploiteerde. De zaak werd helemaal opnieuw gedecoreerd. Het front werd veranderd en alles zag er uit als een winters sneeuwlandschap. Op het draaiwerk kwamen twee levengrote beweegbare sneeuwmannen, met daar rondom heen diverse verlichte huisjes die gemaakt werden door Guus van de Velde en Henri Wassenaar. Ook kwam er een binnenfront, waardoor een soort tunneleffect verkregen werd. Verder werden de gondels beweegbaar gemaakt en kwam er een mooi podium voor. Een geheel in stijl gebouwde kassa completeerde het geheel.

DE CORTINA BOB
De nieuwe naam wordt: ‘Cortina Bob’ en in deze hoedanigheid wordt de nieuwe zaak van Marinus Sipkema een bekende verschijning op alle grote en middelgrote kermissen in Nederland. Vooral Groningen, Enschede, Deventer, Tilburg en Weert worden veelvuldig bezocht. Na de verkoop van zijn Autocarrousel plaatste Sipkema regelmatig het 72 toets Wellershaus orgel bij de ‘Cortina Bob’. Ook één van de pakwagens van de Autocarrousel, wagen 21, ging mee naar de ‘Cortina Bob’. Sipkema reist acht seizoenen met deze attractie.

Sipkema verkoopt de ‘Cortina Bob’ in de winter van 1964 - 1965 aan Ch.H. Souilljee uit Deventer. Deze knapt de, inmiddels bijna dertig jaar, oude attractie weer helemaal op en exploiteert de zaak tot en met 1968. De ‘Cortina Bob’ wordt wederom verkocht en de nieuwe eigenaar wordt dan Herman Bleekman - Peelen. Ook deze knapt alles weer helemaal op en past de zaak technisch aan. Na Bleekman wordt de ‘Cortina Bob’ ook nog enige jaren geëxploiteerd door de Gebroeders Riewald uit Lobith. Na de nodige aanpassingen kon Riewald de attractie sneller laten draaien om te kunnen concurreren met de nieuwe generatie snelheidsmolens.

‘Cortina Bob’ in exploitatie bij de Gebroeders Riewald op de kermis te Halsteren.

HET EINDE
Maar omstreeks 1975 - 1976 gaat de attractie door brand verloren. De ‘Cortina Bob’ lag toen opgeslagen in de winterstalling te Spijk op het terrein van een steenfabriek. Doordat in de loods een gasfles ontplofte ging de attractie geheel verloren. De zaak had mogelijk gered kunnen worden, maar de brandweer kon na de melding de ingang van het terrein niet vinden.

De ‘Crazy Run’ uit het programma van Soriani & Moser.

CRAZY RUN
Er zijn pogingen ondernomen om de ’Demon Whirl’ van Rytecraft na te bouwen. Zo presenteerde de Italiaanse firma Soriani & Moser een soortgelijke attractie met de naam ‘Crazy Run’. Ook de firma Pinfari bouwde een dergelijke zaak. Dit is waarschijnlijk geen succes geworden, want de attracties hebben, voor zover bekend, nergens in Europa gereisd.

DE RIT BELEVING
Bij deze decoratieve attractie werd de indruk gewekt, dat je gezeten in een bobslee een supersnelle rit maakt door een sneeuwlandschap. De verlichting was prachtig en binnenin werd de illusie gewekt dat het sneeuwde door het gebruik van glitterbollen.

De officiële opening vond plaats op 16 september tijdens de kermis te Maastricht, waar de in razend tempo in elkaar draaiende gondels. Na Maastricht was de ‘Snow Valley’ ook nog te zien op de kermissen van Oldenzaal en Leiden. Helaas zien we de attractie in deze vorm het jaar daarop al niet meer terug op de kermis. Mogelijk waren technische problemen de oorzaak. Jammer, het zou een waardige opvolger van de ‘Cortina Bob’ geweest zijn. Cameron maakte uiteindelijk van zijn zaak weer een enkele molen, die echter wel onder dezelfde naam, als ‘Snow Valley’ werd geëxploiteerd. Later kwam de attractie in handen van Kl. Sloots uit Apeldoorn maar verdween uiteindelijk naar Marokko. De firma Cameron exploiteerde sinds 1973 ook de ‘Hawai Expresse’, die echter in 1976 werd omgebouwd tot ‘Crazy Time’.

TECHNISCHE GEGEVENS VAN DE ‘CORTINA BOB’.
De zaak had een recht front van 18 meter, aan de achterkant ronde hoeken. Diep 12 meter en 7 meter hoog.
Het wagenpark bestond uit: 1 motorwagen van 7.5 meter, 3 pakwagens van ieder 8 meter en 1 woonwagen van 9 meter.
Alle wagens waren 2.5 meter breed.

N.B. In 1958 reisde M.T. Vermolen - Wegkamp ook met een ‘Cortina Bob’ op de Nederlandse kermissen, maar deze zaak was in België gehuurd.

H. van Oers