logo009

DE SENSATIEBAAN

‘FATA MORGANA’

‘Fata Morgana’ is een van de meest bekende Spookhuizen uit de Nederlandse kermisgeschiedenis. De attractie werd aan het eind van de veertiger jaren als ‘Betoverd Slot’ gebouwd door C. Sipkema uit Groningen.

Voor de bouw werden destijds allerlei materialen gebruikt van diverse oude attracties. Het ‘Betoverd Slot’ had een afmeting van vijftien en een half bij twaalf en een halve meter. Halverwege de vijftiger jaren werd het ‘Betoverd Slot’ omgebouwd tot ‘Fata Morgana’.

FataMo1a

Voor deze ombouw werd ook het front helemaal veranderd. De linker toren bleef, maar de rechter toren werd vervangen door een vuurtoren. Deze vuurtoren had te maken met het nieuwe thema van de baan. Bij de ‘Fata Morgana’ werd de indruk gewekt door het water te varen. De karretjes werden hier voor gethematiseerd als bootjes. Op het front waren de geesten verdwenen en vervangen door een uitzicht op zee, waar op het strand een zeeman werd belaagd door een zeemonster dat met een van zijn poten aan de vuurtoren krabde.

FataMo3a

‘Fata Morgana’ van C. Sipkema op kermis Amsterdam (Lineusstraat) in 1957.

Het ‘Betoverd Slot’ op een kermis te Arnhem in 1953.

FATA MORGANA BOOTJEb

Er werden verder nog diverse effecten aangebracht. Erg mooi was de glazen wand achter de kassa. Achter deze groen verlichte wand stroomde water naar beneden. Het leek wel een soort aquarium. Door een mechaniek bewoog ook de arm van de zeeman op het strand, deze maakte een zwaaiende beweging. Ook de poot van het zeemonster maakte door middel van een mechaniek een

krabbende beweging. Verder zat er nog een luikje in de vuurtoren, dat telkens open en dicht ging. Achter dit luikje zat een of andere duistere figuur, die zich waarschijnlijk ook door het zeemonster bedreigd voelde. Korte tijd later werd nog een nieuw effect aangebracht in de toren links in het front. Hier was in eerste instantie een raam geschilderd, maar deze werd vervangen door een klein huisje met bewegende deurtjes. Achter deze deurtjes bevond zich een spookverschijning die met vaste regelmaat de deurtjes opende en zich voorover boog. Bij deze beweging gloeide de ogen rood op en klonk er een sirene. Deze attractie had absoluut sfeer en sprak zeer tot de verbeelding.

Omstreeks 1967 deed Sipkema de zaak over aan schoonzoon R. Speelman die er op zijn beurt ook nog een poosje mee heeft gereisd.

Na Speelman komt de ‘Fata Morgana’ in handen van D. Alberts uit Apeldoorn die de baan nog een tijdje heeft geëxploiteerd in de Flevohof, waar destijds meerdere kermisattracties stonden. Onder Alberts werd het front opnieuw gedecoreerd. De zee bleef, maar de zeeman en het zeemonster verdwenen. Dit maal dreven er doodshoofden in de zee met bovenop diverse beelden die onmiddellijk aan het Paaseiland deden denken.

FataMo5a
FATA MORGANA ALS SEA MONSTERSa

‘Fata Morgana als Sea monster

‘Fata Morgana’ van R. Speelman - Sipkema.

Van Alberts gaat de ‘Fata Morgana’ over naar Marco J. van der Veen uit Overschild, die in de winter van 1990 de hele zaak heeft gerenoveerd en omdoopte tot ‘Sea Monsters’.

Zij troffen het echter niet, want in 1993 werd het spookhuis getroffen door een felle brand, waarbij zo goed als niets van de zaak over bleef. Gelukkig werd er besloten om de baan te herbouwen.

H. van Oers

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl