Jan Jellema

HET KERMISBEDRIJF

VAN

JAN JELLEMA

MET ZIJN

AEROPLANE - CARROUSEL

FIETSHERSTELLER
Jan Jellema uit Franeker was een avontuurlijk en tevens ondernemend man. Hij begon zijn carrière in de rijwielbranche en was een tijdlang rijwielhandelaar en hersteller van rijwielen en voor zo ver die in die dagen bestonden motorrijwielen. Ook ging hij, als er vraag naar was, dorsen bij de landbouwers. Dit leven begon hem echter op den duur te vervelen en op zekere dag besloot hij om met de in zijn loopbaan als rijwielhandelaar verzamelde collectie fietsen een rijwielmuseum te beginnen. Hij deed dit echter niet op een vaste locatie, doch besloot er de kermissen mee op te
gaan. Jellema kocht een tent en begon zijn reis langs de voornamelijk Noordelijke kermissen. Al snel bleek echter dat de belangstelling niet echt denderend was. Veel jonge mensen waren inmiddels al jaren met dit vervoermiddel bekend. De exploitatie van het rijwielmuseum werd stilgelegd. De oude loopfietsen en rijwielen zijn later nog vele jaren te bezichtigen geweest in het rijwielmuseum van de Batavus rijwielfabrieken te Heerenveen. Waarschijnlijk is deze collectie later weer in Franeker teruggekomen, maar het is niet bekend waar deze uiteindelijk gebleven is.


	KERMIS EXPLOITANT Jan Jellema had echter nog niet genoeg van het reizen en keek uit naar een nieuwe zaak. Deze werd al snel gevonden in de vorm van een ‘Aeroplane - carrousel’, een attractie die toen in opkomst was. Dit werd wel een succes, want iedereen wilde vliegen. Het was in de tijd (1910) dat de Belg Jan Olieslagers met een vliegmachine demonstraties gaf. Het verschil van de vliegtuigen in de ‘Aeroplane - carrousel’ met de echte vliegtuigen was toen in feite niet zo groot, immers Jan Olieslagers ging ook niet zo hoog en de vlucht duurde doorgaans ook niet zo lang. De carrousel kwam waarschijnlijk uit Duitsland en het is niet bekend of Jellema deze van een andere exploitant heeft overgenomen of nieuw heeft gekocht. Ondanks het grote succes vond Jellema dat het met de verdiensten niet snel genoeg ging. Hij vond ook dat er te weinig mensen in de vliegtuigjes konden.
	De capaciteit moest dus verhoogd worden. Daarom verwijderde Jellema de vliegtuigjes en bouwde de molen, die op zich vrij hoog was, om tot podium Zweefmolen, met een dubbele rij zweefbakjes. Ondanks de verhoogde capaciteit bleef het naar het oordeel van Jellema beneden zijn verwachting. Tot overmaat van ramp brak in augustus 1914 de Eerste Wereldoorlog uit. Veel kermissen werden afgelast en Jellema besloot zijn carrousel tijdelijk op te slaan en betere tijden af te wachten. Toen die tijden in 1918 eindelijk weer kwamen is Jan Jellema toch niet meer op de kermis teruggekeerd en hij besloot om caféhouder te worden. Wat er later met de



		Aeroplanecarrousel Jan Jellema

Zweefmolen gebeurde is niet bekend. Jan, de zoon van Jan Jellema Sr., had geen aspiratie voor de kermis, hij had namelijk een melkwijk. De zoon overleed in 1976.

H. van Oers

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl