logo009

CARL WELTE

en de

REIZENDE BIOSCOOP

De in het Duitse Wattenscheid geboren Carl Welte is in Nederland vooral bekend geworden vanwege de exploitatie van een reizende Bioscoop. Deze bioscoop is de enige in zijn soort die de kermisgeschiedenis heeft overleefd. De attractie is sinds vele jaren eigendom van het Openlucht Museum te Arnhem.

BiWe3a

Hoe Welte in Nederland terecht is gekomen is niet bekend. Na een tijdelijk verblijf in Doetinchem vestigde hij zich in 1901als kermisexploitant te Breda. Daar trouwde hij met Laura Lohoff, die al drie kinderen had uit een eerder huwelijk. Zij reisden in eerste instantie met een Luchtschommel. Maar enige jaren later brachten zij de acht werkelijk kleinste paardjes ter wereld. Vanaf 1907 kwam de ‘Reizende Bioscoop’, waarmee de eerste jaren zeker succesvol werd gedraaid. In deze ‘Bioscoop’ stond een Gavioli orgel, dat reeds eerder dienst had gedaan in de ‘Reizende Bioscoop’ van H. Fey.

Toen enige jaren later de vaste bioscopen als paddestoelen uit de grond schoten kon Welte niet achterblijven en opende zijn eigen vaste bioscoop in Hoogezand. Toen de belangstelling voor de ‘Reizende Bioscoop’ sterk af begon te nemen en ook de vaste bioscoop in Hoogezand steeds slechter bezocht werd besloot Welte de boeg om te gooien en een andere broodwinning te zoeken. Hij verkocht zijn bioscoop in Hoogezand en sloeg zijn ‘Reisbioscoop’ op in de winterstalling. Omstreeks 1915 nam Welte de Stoomcarrousel van Piet Xhaflaire uit Teteringen over. Hij hoopte met een dergelijke attractie het tij te kunnen keren, maar toen het in Nederland niet wilde lukken, ging hij op aanraden van zijn Duitse familie het in zijn geboorteland proberen. Hij reisde naar Berlijn, maar ook daar trof hij het
niet. Politieke onlusten teisterden het Berlijn van die dagen en in de hevige strijd raakte zijn Carrousel beschadigd. Berooid zocht hij tijdelijk onderdak bij zijn familie in Duitsland. Daar overleed hij twee jaar later in 1922 op zevenenveertig jarige leeftijd. Laura Welte - Lohoff keerde terug naar Nederland en haalde samen met de kinderen de ‘Reisbioscoop’ weer uit de opslag. De Carrousel ging mee terug naar Nederland en werd tijdelijk opgeslagen in de loodsen van Piet Xhaflaire te Teteringen. Korte tijd later werd de Carrousel verkocht aan
H. Janvier uit Bergen op Zoom, die op zijn beurt de zaak weer overdeed aan een Kombinatie van Stoomcarrouselhouders, met dien verstande dat de Carrousel in zijn geheel gesloopt zou worden. Zelfs van de Stoommachine bleef uiteindelijk niets meer over.

De Bioscoop van C. Welte omstreeks 1909.

BiWe5a

De Bioscoop van C. Welte op de kermis te Meppel in de twintiger jaren.

H. van Oers

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl