Rodelbaan Hommerson

DE RODELBAAN

van

HENDRIK HOMMERSON & Zn.

Hendrik Hommerson was een huisschilder die in zijn jonge jaren, door zijn beroep, in contact kwam met het kermisbedrijf.

Hij exploiteerde onder andere een Draaimolen en een Luchtschommel en probeerde in de beginjaren van de Stoomcarrousel ooit zelf een dergelijke attractie te bouwen. Dit werd echter een groot fiasco, maar al snel zag Hommerson een andere kermiszaak waarmee ook een goede boterham te verdienen was, de Reizende Bioscoop. Met deze attractie werd Hommerson een bekend exploitant in heel Nederland, maar toen omstreeks 1912 - 1913 de bioscopen in razend tempo van de Nederlandse kermissen verdwenen moest hij uitkijken naar iets anders. Hommerson reisde echter nog door tot 1915, maar hield het toen voor gezien. Hij reisde daarna nog een tijdje met de zogenaamde ‘Lustige Tonnen’.

DE RODELBAAN
In 1914 deed Hendrik Hommerson een grote stap vooruit en kocht een ‘Rodelbaan’, op dat moment de grootste kermisattractie die er was. Deze van oorsprong Duitse vermaakzaak had een lengte van vijfenzeventig à tachtig meter. Nu was hij hiermee niet de eerste, want er waren toen in Nederland al minstens drie andere ‘Rodelbanen’ op reis of op reis geweest. Dat waren o.a. F.A. Alten, A. Berentsen en F. Desmet.
Voor Hommerson was dit echter geen bezwaar. De exploitatie bleek een groot succes, alleen kon Hendrik Hommerson daar niet lang van genieten, want nog datzelfde jaar overleed hij op negenenzestig jarige leeftijd. Vanzelfsprekend namen zijn zonen Antoon, Nico en Frans de zaak over. Samen vormden zij een maatschap. Enige tijd later stapte Frans eruit en ging zelfstandig verder. De ‘Rodelbaan’ kreeg de naam ‘Montagne Suisse’ en werd ook wel ‘Klein Zwitserland’ genoemd. Het principe van deze zaak was heel eenvoudig. Via een zogenaamd trottoir roulant (lopende band) ging het publiek eerst naar een op ruim tien meter hoogte gelegen platform, om daarna, gezeten op een sleetje, pijlsnel naar beneden te suizen. De




		De rodelbaan tijdens de exploitatie


	lege sleetjes werden daarna van beneden weer automatisch omhoog getakeld. Dit gebeurde door middel van een ronddraaiende ketting. Was men eenmaal beneden aangeland, dan was er de gelegenheid om iets te gebruiken aan het buffet. Door dit buffet wist men het publiek langer vast te houden, want menigeen besloot tot een volgende rit.




		Front en Ingang


OMVANGRIJKE ATTRACTIE De ‘Rodelbaan’ zag er alleen al qua afmetingen indrukwekkend uit. De zaak had een mooi front met een typisch Zwitsers berglandschap. De baan was alleen geschikt voor de wat grotere kermissen, want op een dorpspleintje was voor een dergelijke reuzenattractie geen plaats. Via de regionale dagbladen werd de komst van de ‘Rodelbaan’ altijd al lang van tevoren aangekondigd. De Gebroeders Hommerson hadden het maken van reclame al vroeg in de vingers. Daardoor lukte het hen, een groter publiek naar de kermis te trekken, waar hun ‘Rodelbaan’ natuurlijk de grootste trekpleister was. In een advertentie uit die tijd stond te lezen:

		Rodelbaan met transportriem. Wie rodelt? Ieder rodelt. Wat is rodelen? Rodelen is Alpensport en Alpensport is hart- en longversterkend. Rodelen is het schoonste en nieuwste vermaak. Nu geen dure reizen, geen dure verblijfkosten meer, slechts een paar cent en men kan rodelen zoveel het hart begeert.

	Opvallend is hier wel dat in 1911 bovenstaande slogan ook reeds door F.A. Alten gebruikt werd. Drie jaar lang werd de ‘Rodelbaan’ met veel succes geëxploiteerd op alle grote kermissen in ons land, tot op zekere dag het noodlot toesloeg.

DE RAMP
In 1920 gebeurde er een ernstig ongeluk met de zaak. De ramp voltrok zich tijdens de kermis te Groningen op zondagavond 9 mei rond tien uur. Het liep die avond storm op de kermis en de belangstelling voor de ‘Rodelbaan’ was zo groot dat men al om tien voor half acht het trottoir roulant had stilgezet. Het publiek moest naar boven lopen. Ook had de man bij de controle al regelmatig de ingang afgesloten om gedrang te voorkomen. Volgens ooggetuigen stonden er boven wel zo’n honderd mensen te wachten op een sleetje. Op een gegeven moment ging er een groep jongeren naar boven, die enige tijd later op het platform stonden te dansen en te hossen. Het gevolg was echter rampzalig.

Een ooggetuige vertelt: “Plotseling brak er een balk en een gedeelte van het platform met daarop tientallen mensen stortten naar beneden. Mensen vielen als draaiende molenwieken naar beneden. Ik zag mensen aan het houtwerk hangen of proberen een paal te grijpen om daar langs naar beneden te glijden. Enkelen lukte dat, anderen niet. Sommigen vielen op de keien. Het was vreselijk om te zien. Stilliggende mensen, om hulp roepende slachtoffers, vrouwen schreiden met de handen voor de ogen.

Verpleegkundigen waren er ook spoedig. Ze kropen tussen de doden en gewonden door. Ze hebben heilzaam werk verricht. Er was een geweldige paniek. Velen jammerden, veel anderen trachtten te helpen en zo werd met hulp van vele omstanders al spoedig een eerste hulpdienst georganiseerd. De politie was snel ter plaatse en zette onmiddellijk het terrein van de ramp af. Men bracht de zwaargewonden naar het café De Unie, naar het café Dik en in de huizen van de firma’s Brugmans, Feldbrugge en anderen. Al spoedig wijdden dokter Nathans (de politie-arts) en verschillende andere artsen hun zorgen aan de gewonden. Er kwamen brancards van het politiebureau, ziekenwagens en auto’s van de ziekenhuizen en in betrekkelijk korte tijd had men de gewonden zo goed mogelijk verzorgd“

DRIE DODEN
Twee zeventien jarige jongens (F. Wichers, beeldhouwer en A.W. Korfage, meubelmaker) beide uit de Bedummerweg in Groningen waren op slag dood en minsten vijfentwintig personen raakten gewond, waarvan zes ernstig. Korte tijd later zou Mej. A.H.M. Wilmink, uit de Veemarktstraat in Groningen in het ziekenhuis nog aan haar verwondingen bezwijken.

ONDERZOEK
De doorgebroken balk werd in beslag genomen en meegenomen naar het politiebureau. Ook de Burgemeester bezocht de rampplek en besloot tot onmiddellijke sluiting van de gehele kermis. De Officier van Justitie gaf twee architecten de opdracht onmiddellijk een onderzoek in te stellen naar de constructie van de ‘Rodelbaan’. Toen deze het onderzoek hadden afgerond werd de schade hersteld en de bouwpolitie keurde daarna de attractie en gaf toestemming voor verdere exploitatie. Het College van Burgemeester en Wethouders vond echter dat de ‘Rodelbaan’ niet meer op de kermis te Groningen mocht draaien, waarna de attractie gelijk werd afgebroken. De gebroeders Hommerson dienden daarna een schadeclaim in bij de gemeente. Deze bleek slechts bereid om de pachtsom terug te betalen, maar Hommerson vond dat niet voldoende. In het najaar kwam de zaak voor de rechtbank en het Openbaar Ministerie eiste een maand voorwaardelijk wegens het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel door schuld. De rechter besliste echter anders en sprak de firma Hommerson vrij.

OMBOUW TOT ‘BUBBLE ROAD’
Er werd hierna nog enige jaren succesvol met deze attractie gereisd, maar omstreeks 1923 werd de ‘Rodelbaan’ omgebouwd tot ‘Bubble Road’. Hiervoor waren geen grote veranderingen nodig. De sleetjes verdwenen, maar ook de rails waarover ze naar beneden gleden. Het werd een soort grote glijbaan, maar dan wel met een soort bolle schijven er op.

Ook werd de attractie overdekt. Dit gebeurde met een zeil, waarop de Amerikaanse vlag was geschilderd. Dit was zeer origineel voor die tijd. Met deze zaak ging men ook op tournee in België, waar onder andere Gent, Antwerpen, Brussel, Oostende en Luik bezocht werden. De ‘Bubble Road’ werd echter niet zo’n succes als de ‘Rodelbaan’. Het publiek kreeg tijdens het glijden last van het zitvlak, door die bolle oneffenheden in de baan. Ook kleding raakte hierdoor beschadigd. Na korte tijd werd daarop besloten de bolle schijven weer te verwijderen, waarna de attractie weer als gewone glijbaan verder reisde. Enige tijd later werd de ‘Bubble Road’ verbouwd en gecombineerd met een andere attractie van de firma Hommerson. Hieruit zou uiteindelijk de legendarische ’Wembly Attractie’ ontstaan.

Zie ook: Rodelbaan van Albert Berentsen.

H. van Oers




		Kermis Tilburg 1925

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl