logo009

SCHAATSBANEN

Schaatsen is in Nederland altijd een populaire sport geweest en bij menigeen begint het dan ook gelijk te kriebelen als de thermometer onder nul komt

SCHAATSEN IN DE ZOMER
G
ezien ons klimaat is het lang niet altijd mogelijk om gedurende de wintermaanden een keer de ijzers onder te binden. Op de kermis echter was het vroeger zelfs mogelijk om in de zomer te schaatsen. In 1877 presenteerde een onbekende exploitant een schaatsbaan op de kermis in Den Haag. Deze zaak, in de vorm van een circustent, had destijds al een ‘Schaatsbaan’ van echt natuurijs. Hoe dit in die tijd mogelijk was is niet bekend. Een jaar later, in 1878, reist Th. van der Heem met een zogenaamde ‘Amerikaansche Skating Rink’. Hier werden onder andere demonstraties gegeven door een gezelschap van beroemde kunstrijders.

Dit moet een erg grote zaak geweest zijn, want buiten een schaatsbaan bood de tent ook nog onderdak aan een ‘Amerikaansche Tramway’, waarbij op een cirkelvormige rails tramwagonnetjes reden die werden voortgetrokken door paarden. Opvallend was wel dat deze ‘Tramway’ niet op elke kermis aanwezig was. Van der Heem heeft echter maar kort gereisd, want na 1878 komen we deze zaak niet meer op de kermis tegen. Ongeveer vijftien jaar later reist ook B.P. Xhaflaire met een schaatsbaan. Hier is het zelfs mogelijk om een ritje te maken in een arrenslee. In het midden van de schaatsbaan was een café, net als bij de Stoomcarrousel en Hypodrôme.
Men zou zo zeggen, dat er wel veel belangstelling voor een dergelijke zaak zou moeten zijn, want schaatsen in de zomer, wie wilde dat nu niet? Toch was ook de exploitatie van deze onderneming maar van korte duur. De ‘Schaatsbaan’ kan natuurlijk niet rendabel geweest zijn, maar hier kon het ook liggen aan de ondernemingsgeest van de familie Xhaflaire, die van vernieuwingen hield en regelmatig met een nieuwe zaak kwam.

ROLSCHAATSBAAN
Voor zo ver bekend zou er na deze periode nog slechts één ‘Schaatsbaan’ op de kermis reizen. Hier ging het echter niet meer om een gewone ‘Schaatsbaan’, maar een’ Rolschaatsbaan’. Halverwege de twintiger jaren stond de firma Dotremont uit Maastricht met deze ‘Rolschaatsbaan’ op de Nederlandse en Belgische kermissen. De zaak leek van buiten veel op een Stoomcarrousel of Hypodrôme. Het front van de tent stond ooit voor de Hypodrôme van Gerard Wolfs. Volgens krantenberichten uit die tijd ging het er altijd vrolijk aan toe. Het publiek, dat binnen rond de ‘Schaatsbaan’ stond te kijken had altijd enorm veel plezier om het geklungel van diegene die voor het eerst op rolschaatsen stond, maar toonden ook hun bewondering voor de meer ervaren rijders of voor de ingehuurde kunstrijders die regelmatig demonstraties gaven.

ORGEL EN WEESKINDEREN
Een enorm 101 toets Mortier orgel zorgde voor muzikale begeleiding. In 1924 stond de ‘Rolschaatsbaan’ ook op de Tilburgse kermis. Ook hier werden demonstraties gegeven door professionals tijdens een speciale galavoorstelling. Er waren ook speciale kindervoorstellingen en weeskinderen hadden daarbij gratis toegang. Een zekere Dixon uit Parijs maakte tijdens de diverse voorstellingen filmopnamen, die na afloop van de kermis in Tilburg werden gedraaid. Dotremont heeft nog tot 1926 gedraaid. Hierna werd de ‘Rolschaatsbaan’ verkocht aan J. Kunkels. Hubert Wolfs heeft enige jaren later, in combinatie met de firma Arends, de tent nog tijdelijk gebruikt als Hypodrôme. Het front kwam in 1947 voor de nieuwe Stoomcarrousel van de firma J.W. Janvier.

H. van Oers

sch1a
sch4a
sch5a

Demonstraties in de ‘Rolschaatsbaan’ van Dotremont.

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl