logo009

DE VLAMMENDE RAKETTOREN

Op zaterdag 22 mei 1948 vond op de kermis te Jette (voorstad van Brussel) de officiële opening plaats van een wel heel bijzondere kermisattractie.

 Frans Rumphorst uit Den Haag presenteerde hier voor het eerst de ‘Vlammende Rakettoren’, een vermaakzaak van ongekende grootte. Om acht uur ’s avonds besteeg een groot officieel gezelschap onder aanvoering van de burgemeester, de trappen naar het twintig meter hoge platform. Ondertussen werden ontwerpers, bouwers en technici bestormd door de pers die in groten getale aanwezig was en terwijl op het platform de openingsceremonie was begonnen, stroomden beneden op het Kardinaal Mercierplein een enorme menigte belangstellenden samen.

Er was een politie cordon voor nodig om het publiek, dat zich inmiddels verdrong voor de kassa, in toom te houden. Om precies tien minuten voor half negen werd de motor van deze reusachtige kermisattractie ingeschakeld en nadat alle genodigden ingestapt waren begonnen de gondels aan hun eerste vlucht. Na ongeveer een halve minuut draaien, zweefden de gondels buiten het platform en werden er bloemen naar beneden gestrooid. Toen om ongeveer kwart voor negen de kaartverkoop begon, werd de kassa letterlijk bestormd en het duurde nog tot een uur ’s nachts voordat het weer wat rustiger werd. Al die tijd bleef politieassistentie nodig om het publiek via de trappen naar het platform te loodsen en na de rit via de andere kant weer naar beneden te begeleiden.

 De ‘Vlammende Rakettoren’ was in totaal vijfendertig meter hoog. Het platform lag twintig meter boven de grond. Aan de draai - installatie zaten tien raketten bevestigd die ieder plaats boden aan twaalf personen. Het platform was in totaal tweehonderd vierkante meter groot en stond op acht kolommen van twee bij twee meter. Door de middelpunt vliedende kracht zweven de gondels na enige tijd buiten het platform en bij de hoogste snelheid, zo ongeveer zeventig kilometer per uur, werd een hoogte bereikt van ongeveer zevenentwintig meter. Er waren zeven zware en moeilijke weken nodig om de rakettoren op te bouwen, want naar het schijnt heeft letterlijk alles de bouwers en ontwerpers tegengezeten. De monteurs hadden het erg zwaar, met gevaar voor eigen leven zaten zij soms meer dan dertig meter boven de grond om de zware onderdelen aan elkaar te bevestigen. Wel werden zij gedurende die zeven weken vanaf de begane grond aangemoedigd door de bevolking, die elke dag vol bewondering de bouw volgde.

Rakettoren1

De ‘Vlammende Rakettoren te’ Jette in 1948.

Toren01_49a
Toren03_49a

De raketten, hier nog op de begane grond.

De opbouw van de acht kolommen voor het platform.

De draagconstructie van de ‘Rakettoren’.

De ‘Vlammende Rakettoren’ was een staaltje van Nederlandse ondernemingsgeest. Het idee en ontwerp kwamen van een Tilburgse kermisexploitant die drie Haagse zakenlieden wist te interesseren.

Toren14_49a

De bouwers en uitvoerders werden gevormd door een groep gespecialiseerde constructeurs van een metaalbedrijf uit Delft, dit alles onder leiding van Frans Rumphorst. De constructie van de rakettoren werd berekend door het ingenieursbureau van professor ingenieur Itterson, want de veiligheidseisen waren toen al erg hoog. Uiteindelijk bleek de gehele installatie, na diverse rondjes proefdraaien met zandzakken, zeer stabiel, waarna de Belgische autoriteiten toestemming gaven voor de exploitatie en de zaak zelfs toegankelijk werd voor kinderen. Een deel van de opbrengst te Jette werd door de ondernemers beschikbaar gesteld aan het gemeentebestuur ter financiering van een nieuw op te richten oorlogsmonument. Vrij snel kwamen ook de eerste aanbiedingen binnen uit Frankrijk en Portugal en na korte tijd bleek dat iedereen deze rakettoren op zijn kermis wilde plaatsen. De ondernemers hadden op dat moment echter nog geen vast reisplan samengesteld en de exploitatie zou dat jaar beperkt blijven tot België, Luxemburg en Frankrijk. Maar zo ver is het helaas nooit gekomen. Na de première te Jette verhuisde de rakettoren naar Antwerpen.

Daar ontstonden problemen met de compagnons van Frans Rumphorst. Er kwamen rechtzaken en de problemen werden alsmaar groter. Het liep zelfs zo hoog op, dat de rakettoren in andere handen dreigde te vallen. Een reddingspoging van de directie van circus Mikkenie mocht niet baten. Frans Mikkenie wilde als vierde compagnon aantreden, maar de twee compagnons van Rumphorst vroegen een bedrag van vijftig duizend gulden per man, terwijl zij met de rug tegen de muur stonden. Rumphorst moest dit aan Mikkenie doorgeven, waarop deze zei:”Frans jij kunt dit bedrag zo van mij krijgen, maar die twee lapzwansen daar begin ik niet aan.” Het antwoord van Rumphorst was duidelijk:”Maar dan gaat de boel gewoon kapot.” Hij is toen naar Antwerpen teruggegaan voor het proces en na afloop vertrok hij onmiddellijk naar de rakettoren. Daar heeft Rumphorst laten omroepen dat zij gingen stoppen in verband met een kleine reparatie. De mensen die nog kaarten hadden konden deze inwisselen bij de kassa. Nog die zelfde middag werd begonnen met de demontage van de rakettoren en alle onderdelen werden op een grote hoop gegooid. Niemand kon hierna de toren nog opbouwen en dat was bij Frans Rumphorst ook de bedoeling. Niemand had verwacht dat dit zou gebeuren, want de Vlammende Rakettoren was ondanks de investeringen een goudmijn. Het geld stroomde binnen en de zakken met kleingeld die aan het einde van de dag werden afgevoerd waren bijna niet te tillen.

Dit deed weer denken aan de gloriedagen van de stoomcarrousel. Rumphorst heeft na afloop wel veel waardering gehad dat hij aan dit project was begonnen, maar uiteindelijk heeft het hem wel veel verdriet gedaan dat dit zo moest eindigen. In de korte tijd dat de rakettoren werd geëxploiteerd is deze door vele beroemdheden bezocht.

Toren13_49a

De ‘Vlammende Rakettoren’ te Antwerpen.

Acrobaten beklommen de toren en zaten boven op de raketten. Ook werden er modeshows gegeven op de trappen en op het platform en bekende merken, waaronder Martini maakte reclame op deze attractie. De publiciteit die dit alles opleverde was gigantisch, maar helaas heeft men er maar kort van kunnen profiteren.

Met dank aan de heer F. Rumphorst Jr. (zoon van de bouwer) voor bijdragen in de vorm van tekst en foto’s!

H. van Oers

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl