logo009

DE ZIG ZAG WOLKENKRABBER

De eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog kwam er verandering in de publieke belangstelling voor de kermis. De Stoomcarrousel had inmiddels grotendeels afscheid genomen en het publiek had de Autoscooter uitgekozen als trefpunt van de kermis. De gezellige ouderwetse kermisromantiek was opeens niet meer zo belangrijk.

NIEUWE SENSATIE
Men wilde hoger en sneller, waardoor zaken als Rupsbaan, Raketbaan en Octopus plotseling favoriet werden. Er was in die tijd nog niet zo veel kermisindustrie en de tijd was er in deze branche ook nog niet rijp voor om grote investeringen te doen. Veel nieuwe attracties werden dikwijls in eigen beheer gebouwd. Toch zou er in 1949 een grote sensationele kermisattractie verschijnen, die iedereen verstomd deed staan. Dit Nederlandse product kreeg de naam ‘Zig Zag Wolkenkrabber’ en het was een zaak die zelfs vandaag de dag op geen enkele kermis zou misstaan. De ‘Zig Zag Wolkenkrabber’ was een variatie op de toen al lang bekende Achtbaan. Hier echter geen bergen en dalen, maar een rechtstreekse rit naar beneden. De werking was als volgt: Na plaatsgenomen te hebben in een van de gondels, ging het publiek via een soort lift twintig meter de hoogte in, om daarna, hangend aan een spiraalvormige rails, langs de acht verdiepingen tellende wolkenkrabber weer naar beneden af te dalen. De ‘Zig Zag Wolkenkrabber’ was een ontwerp van en zekere de Leeuw. De attractie werd gebouwd bij de firma N.V. Keluto en het is niet bekend of dit bedrijf ooit meerdere kermisattracties heeft vervaardigd. Het ontwerp was eigenlijk simpel en toch sensationeel. De constructie werd gebouwd met medewerking en onder toezicht van meerdere ingenieursbureaus, want men wilde, zeker wat de veiligheid betreft, niets aan het toeval overlaten. Volgens deskundigen leverde deze nieuwe attractie niet meer gevaar op voor het publiek dan welke andere kermisinrichting dan ook.

De Zig Zag Wolkenkrabber op de kermis te Nijmegen in 1949

De Zig Zag Wolkenkrabber op de kermis te Nijmegen in 1949

ONGEVAL
Toch gebeurde er een ongeval met deze nieuwe vermaakzaak. Dat gebeurde op de kermis in Den Haag in 1949. Bij het omhoog takelen van een van de gondels miste deze door onbekende oorzaak de rails en viel van grote hoogte naar beneden. Bij dit ongeval kwam een zoon van de constructeur om het leven en een dochter werd met een schedelbasisfractuur in het ziekenhuis opgenomen. Frans Rumphorst, een vriend van de Leeuw en eerder bouwer van de Vlammende Rakettoren had nog geadviseerd om bij het takelen van de gondels zogenaamde molenaarsluiken aan te brengen. Met een dergelijke constructie kon een gondel nooit helemaal naar beneden vallen. Helaas werd van dit advies geen gebruik gemaakt. Na het ongeval in Den Haag werd de zaak onmiddellijk gesloten en met de kermis van Nijmegen in het vooruitzicht beloofde dat weinig goeds. De heer Smulders, directeur van de firma Keluto, bleef niet bij de pakken neerzitten en liet onmiddellijk na de Haagse kermis extra veiligheidsmaatregelen nemen, waarna honderd procent veiligheid kon worden gegarandeerd.

Toen op zaterdag 8 oktober 1949 de directeur van bouw- en woningtoezicht te Nijmegen, de heer de Rooy, de ‘Zig Zag Wolkenkrabber’ voor het publiek vrij gaf, was deze zo zeker van zijn zaak, dat hij zelf de eerste rit maakte. Het publiek stoomde hierna massaal toe. Opvallend is dat de ‘Zig Zag Wolkenkrabber’ in het daarop volgende jaar op geen enkele Nederlandse kermis te zien was. Mogelijk werd er in het buitenland gereisd, of lag de attractie opslagen. Het is dus mogelijk dat dit technisch hoogstandje slechts enkele kermissen heeft gedraaid.

TE KOOP
In 1951 wordt de ‘Zig Zag Wolkenkrabber’ door middel van een grote advertentie in de Kermisgids ‘Ons Belang’ te koop aangeboden. Op 5 en 6 juli konden geďnteresseerden terecht achter de Veursche Vleeswarenfabriek te Leidschendam voor de kijkdagen. Op zaterdag 7 juli was de openbare verkoping waarbij de totale attractie van de hand ging, inclusief licht- en krachtinstallatie, kassa’s, kantoortje, uniformen, geluidsinstallatie en gereedschap. Het is niet bekend of deze attractie in zijn geheel in andere handen is overgegaan, maar de naam ‘Zig Zag Wolkenkrabber’ komen we hierna op de kermis nooit meer tegen. Mogelijk is alles voor de sloop verkocht. Jammer, deze toch wel revolutionaire attractie had zeker een beter lot verdiend, want zeker het ontwerp was zijn tijd ver vooruit.

Met dank voor de bijdrage van de heer F. Rumphorst Jr.

H. van Oers

Deze site is het laatst aangevuld/bewerkt op 27 april 2011.

Veel foto’s en afbeeldingen uit de diverse hoofdstukken en meer vind u op http://album.kermishistorie.nl

 

Image1